poniedziałek, 5 sierpnia 2013

Skrzynia posagowa/ Dowry chest

Jakiś czas temu, udało mi się kupić niewielką skrzynię posagową z okolic z których pochodzę. Ze względu na jej kiepski stan zachowania, jest cudem że przetrwała do obecnych czasów. Jest teraz u mnie w Irlandii - myślę że osobom które je wykonały i posiadały, nigdy by nie wpadło do głowy że będzie kiedyś w Irlandii. Skrzynie krakowskie, a dokłanie skawińskie, miały zwykle zielone tło, rzadziej czerwone, niebieskie, widziałam też jedną z tłem białym. Inspirowane były skrzyniami renesanowymi, zapewne kiedyś przez kogoś podpatrzonymi na Wawelu, a potem powielanymi, w uproszczonej formie. Zwykle były malowane często przez członków rodziny stolarza który zajmował się ich produkcją, często przez dzieci, patyczkami. Są również skrzynie malowane profesjonalnie, jednak te dla mnie mają mniejszy urok. Mieściły skarby - pościel, ubrania, biżuterię - panny młodej, kiedy przeprowadzała się do innego domu po ślubie. Aż trudno uwierzyć że taki stosunkowo niewielki mebel mieścił czyjś cały dobytek - w porównaniu z ilością rzeczy które posiadamy w dzisiejszych czasach. Czasem bogatsze panny młode miały więcej niż jedną skrzynię.




Some time ago I was lucky enough to buy a medium sized dowry chest from the area I come from. Considering its poor condition, it is a miracle it survived. It's in my house now in Ireland - I am quite sure that people who made it and once owned it, would never have thought that it will be in Ireland one day. Krakow chests, or to be specific, chests from Skawina, usually had green backgrounds, sometimes red, blue, and I did see one with a white background. Their design was inspired by renaissance chests, probably seen by someone in the Wawel Castle in Krakow, and then repeated in a much more simplified form. They were usually painted by the family members of the carpenter, often his children, using with wooden sticks. There were also professionally painted chests, but those are less appealing to me. These chests were for the treasures of a bride - bedlinen, clothes, jewellery - as her dowry, when she was moving to her new house after her wedding. It is hard to believe that once someone's all possessions fitted into a such a small piece of furniture, in comparison to the amount of things people own these days. Sometimes more well to do brides had more than one chest.

















Skrzynia ma oryginalnie zachowaną malaturę i wspaniały koloryt, również bardzo mi się podoba wieko - farba starta przez lata użytkowania skrzyni zapewne jako ławy, ale dzięki temu drewno uzyskało piękną głęboką fakturę, z pięknie wyeksponowanymi słojami - jak drewno ze słupów kapliczek, wystawione przez lata na działanie zmiennych wpływów przyrody.

The chest has its original paint and beautiful colour, and also I especially love the lid - the paint was worn off through years of using the chest as a bench, but because of that the wood has acquired a beautiful deep texture, with beautifully accentuated rings - like the wood of the poles of wayside shrines, which was exposed for years to the effects of the elements:


Oto przykład skrzyni z Muzeum Młodej Polski w Bronowicach, duża, bogata skawińska skrzynia posażna:
This is an example of a sizeable, richly painted dowry chest from Skawina, which is the Museum of Young Poland in Bronowice, Krakow






I piękny obraz Wojciecha Weissa:
And a beautiful painting by Wojciech Weiss: